Hợp đồng vô hiệu có được xem là hợp đồng không tồn tại?

Theo Điều 386 của Bộ luật Dân sự 2015, hợp đồng dân sự được định nghĩa như sau:

Hợp đồng là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Hiện nay, khái niệm về hợp đồng được quy định tại Bộ luật Dân sự 2015 được xem là mang tính khái quát nhất về hợp đồng. Tại một số lĩnh vực, pháp luật chuyên ngành cũng có những quy định riêng về khái niệm hợp đồng như khoản 01 Điều 138 Luật Xây dựng 2014 quy định:

Hợp đồng xây dựng là hợp đồng dân sự được thỏa thuận bằng văn bản giữa bên giao thầu và bên nhận thầu để thực hiện một phần hay toàn bộ công việc trong hoạt động đầu tư xây dựng.

Điều 13 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Nhìn chung khái niệm về hợp đồng theo pháp luật chuyên ngành tương đồng với khái niệm về hợp đồng theo Bộ luật Dân sự 2015. Các quy định của pháp luật chuyên ngành nhấn mạnh các quyền và nghĩa vụ mang những đặc thù của loại hợp đồng có liên quan như (Quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ xây dựng, lao động) và chủ thể là các bên được xác định có tư cách pháp lý cụ thể trong lĩnh vực hợp đồng có liên quan như (Bên giao thầu và bên nhận thầu, người lao động và người sử dụng lao động). Tuy nhiên, các khái niệm trên đều mang những đặc tính cơ bản của hợp đồng là:

  • Thể hiện sự thỏa thuận các bên tham gia hợp đồng
  • Nội dung của thỏa thuận là xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng.

Về mặt lý thuyết, hợp đồng có sự phân định giữa các đặc tính cơ bản của hợp đồng và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. Các đặc tính cơ bản là yếu tố cấu thành để xác định có hay không có sự tồn tại của hợp đồng. Khi hợp đồng được xác ,định là tồn tại, các điều kiện có hiệu lực như (năng lực chủ thể, tính tự nguyện, nội dung, mục đích hay hình thức của hợp đồng) mới tiếp tục được xem xét để xác định hiệu lực của hợp đồng.

>>>Hợp đồng vô hiệu có được xem là hợp đồng không tồn tại?

Sự phân định giữa các đặc tính cơ bản và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định phạm vi áp dụng của pháp luật về hợp đồng. Chỉ khi xác định được đặc tính cơ bản của hợp đồng thì mới có thể xác định được phạm vi áp dụng của pháp luật về hợp đồng. Như vậy, hợp đồng vô hiệu được hiểu là hợp đồng đã tồn tại.

Các đặc tính cơ bản và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng không được phân biệt rõ ràng cả về mặt lý thuyết và thực tế. Có thể dễ dàng nhìn thấy khái niệm về hợp đồng xây dựng đã có sự trùng lắp về đặc tính cơ bản và điều kiện có hiệu lực của hợp đồng. Hình thức “bằng văn bản” được xem là điều kiện có hiệu lực của hợp đồng theo  Bộ luật Dân sự 2015 nhưng lại là một đặc tính cơ bản của hợp đồng xây dựng theo Luật Xây dựng 2014.

Về thực tế , cơ quan xét xử khi giải quyết tranh chấp thường chỉ tập trung vào các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng hơn là xác định có hay không sự tồn tại của hợp đồng và thường áp dụng quy định về hợp đồng không có hiệu lực ngay cả khi không tồn tại hợp đồng. Điều này có lẽ xuất phát từ thực tế là chưa có khung pháp lý cụ thể để điều chỉnh hậu quả pháp lý của việc không tồn tại hợp đồng, trong khi khung pháp lý điều chính hậu quả của việc hợp đồng không có hiệu lực tương đối phát triển. Ngoài ra hậu quả pháp lý của việc không tồn tại hợp đồng có lẽ cũng hướng tới việc khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận và đây cũng là hậu quả pháp lý trong trường hợp hợp đồng không có hiệu lực. Do vậy, sự phân biệt giữa trường hợp không tồn tại và hợp đồng không có hiệu lực không có nhiều ý nghĩa thực tế.

>> Trên đây là bài viết Hợp đồng vô hiệu có được xem là hợp đồng không tồn tại?

>> Xem thêm các bài viết khác từ Luật kiến Nghiệp:

Nhấn vào đây để tương tác với chúng tôi nhiều hơn.

 

About Đinh Tuấn huy 313 Articles
Lưu trữ thông tin, chia sẽ kiến thức là mục tiêu hàng đầu của Luật Kiến Nghiệp

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*